De jaren negentig begonnen voor AZ in de Eerste Divisie. De landstitel van 1981 lag nog niet ver achter de club, maar voelde sportief al als een andere wereld. De Alkmaarderhout was geen decor meer voor topvoetbal.
Toch werd dit het decennium waarin AZ opnieuw richting kreeg. Niet in een rechte lijn, want de club promoveerde, degradeerde en moest weer opnieuw beginnen. Maar aan het einde van de jaren negentig stond AZ weer in de Eredivisie.
Moeizame jaren
Na de degradatie van 1988 lukte directe terugkeer niet. AZ werd vijfde in 1988-1989 en twaalfde in 1989-1990. De eerste jaren van het nieuwe decennium bleven wisselvallig.
In 1990-1991 eindigde AZ als vierde in de Eerste Divisie. Daarna volgden een dertiende en een tiende plaats. De club had nog steeds naam en historie, maar de sportieve werkelijkheid was tweede niveau.
De ommekeer kwam niet meteen via resultaten. Eerst veranderde de ambitie. In 1993 nam Dirk Scheringa de voorzittershamer over.
Scheringa stapt in
Scheringa kwam binnen met geld, plannen en een duidelijk doel. AZ moest terug naar de Eredivisie en daarna weer omhoog kijken. Voor een club die was weggezakt, was dat een grote breuk met de jaren ervoor.
De eerste tekenen kwamen snel. AZ eindigde in 1993-1994 als derde in de Eerste Divisie en een jaar later als vijfde. Promotie lukte nog niet, maar de club was weer dichter bij de bovenkant van de competitie.
Ook op het veld werd de band met het AZ-verleden gezocht. Theo Vonk keerde terug in Alkmaar en werd hoofdtrainer. In 1995-1996 moest de stap naar boven komen.
Kampioen in 1996
Dat seizoen werd AZ kampioen van de Eerste Divisie. De ploeg won 21 van de 34 wedstrijden, verloor maar drie keer en eindigde met 73 punten bovenaan. Daarmee keerde AZ na acht jaar terug naar de Eredivisie.
De titel had meer gewicht dan alleen promotie. Voor supporters was het bewijs dat de club niet voorgoed was weggezakt. Voor Scheringa was het de eerste grote stap in zijn plan.
De Eredivisie bleek daarna nog te zwaar. In 1996-1997 eindigde AZ als achttiende en degradeerde direct weer. De terugkeer op het hoogste niveau duurde maar een seizoen.
Opnieuw omhoog
Scheringa hield vast aan de ambitie. AZ moest niet wennen aan de Eerste Divisie, maar er opnieuw uit. Met Willem van Hanegem als trainer begon de club aan het seizoen 1997-1998.
Die ploeg maakte het verschil met aanvallend vermogen. AZ scoorde 81 keer in 34 competitiewedstrijden. De club werd opnieuw kampioen, dit keer met 72 punten.
De beslissing viel op 26 april 1998 tegen ADO Den Haag. AZ speelde met 1-1 gelijk en Hamisi Amani-Dove maakte het Alkmaarse doelpunt. Dat punt was genoeg voor de titel.
Terug in de Eredivisie
Deze keer bleef AZ wel staan. In 1998-1999 eindigde de ploeg als negende in de Eredivisie. Voor een promovendus was dat een stevig resultaat.
Een jaar later werd AZ zevende. De club haalde ook de halve finale van de KNVB Beker. Daarmee was de stap van overleven naar meedoen gezet.
Ook individueel kwam AZ weer in beeld. Oscar Moens en Dries Boussatta werden in deze periode international. Dat was een teken dat Alkmaar weer spelers leverde die nationaal werden gezien.
Basis voor de jaren 2000
De jaren negentig waren geen glorietijd zoals 1981. Ze waren wel beslissend. AZ ging van een club in de Eerste Divisie naar een club met geld, richting en nieuwe Eredivisie-ambitie.
De club promoveerde in 1996, viel terug en promoveerde in 1998 opnieuw. Dat tweede herstel hield stand. Aan het einde van het decennium was AZ weer een stabiele Eredivisieclub.
De echte sprong naar de subtop kwam pas in de jaren 2000. Maar zonder de jaren negentig was die sprong niet mogelijk geweest. Dit was het decennium waarin AZ opnieuw leerde bouwen.