De jaren tachtig begonnen voor AZ'67 op het hoogste punt. In 1981 won de club de landstitel, de KNVB Beker en haalde de ploeg de finale van de UEFA Cup. Zeven jaar later speelde AZ weer in de Eerste Divisie.
Dat maakt dit decennium hard en belangrijk. Het laat zien hoe uitzonderlijk de topjaren waren. Het laat ook zien hoe snel een elftal kan verdwijnen als geld, spelers en richting wegvallen.
Na het topjaar
Na 1980-1981 bleef AZ'67 nog even bovenin staan. De ploeg werd in 1981-1982 derde in de Eredivisie. Titelprolongatie kwam er niet, maar AZ hoorde nog altijd bij de top van Nederland.
Als landskampioen speelde AZ'67 in de Europa Cup I. Start Kristiansand werd over twee wedstrijden verslagen. In de tweede ronde was Liverpool te sterk.
AZ speelde thuis met 2-2 gelijk tegen de regerend Europees kampioen. Op Anfield werd het 3-2 voor Liverpool. Over twee wedstrijden lag AZ er met 5-4 uit.
Nog een beker
Het seizoen kreeg toch een prijs. AZ'67 won in 1982 opnieuw de KNVB Beker. Het was de derde bekerwinst in de clubgeschiedenis, na 1978 en 1981.
De finale tegen FC Utrecht ging over twee wedstrijden. In Utrecht verloor AZ met 1-0. In De Hout draaide de ploeg het volledig om met een 5-1 overwinning.
Kees Kist scoorde drie keer in die return. Franz Oberacher en Pier Tol maakten de andere Alkmaarse doelpunten. De beker was een laatste grote bevestiging van de ploeg die in 1981 alles had opengebroken.
Uittocht uit De Hout
Daarna ging het snel. In 1982 vertrokken vaste krachten uit het kampioenselftal. Ronald Spelbos, John Metgod, Kees Kist, Jan Peters en Kristen Nygaard waren onderdeel van die uittocht.
AZ'67 begon aan een nieuwe fase met minder kwaliteit en minder financiele ruimte. In Europa speelde de club in 1982-1983 nog in de Europa Cup II. Limerick werd uitgeschakeld, maar Inter Milan stopte AZ in de tweede ronde.
In de Eredivisie zakte AZ terug naar de elfde plaats. Dat was twee jaar na de landstitel. De topclubstatus was voorbij.
De laatste opleving
In 1983-1984 kwam er nog een opleving. Onder Piet de Visser eindigde AZ'67 als vijfde in de Eredivisie. Het was de laatste hoge klassering van de Wastora-jaren.
Daarna werd het beeld onrustiger. AZ werd dertiende in 1984-1985 en negende in 1985-1986. De club bleef in de Eredivisie, maar de afstand tot de top was groot geworden.
In 1986 kwam ook symbolisch een breuk. Wastora trok zich terug en de club liet de toevoeging '67 vallen. AZ'67 werd AZ.
Terug naar beneden
De nieuwe naam bracht geen nieuwe rust. In 1986-1987 eindigde AZ als vijftiende en bleef degradatie nog net uit. Een jaar later viel het doek alsnog.
Op 8 mei 1988 won AZ zelf van FC Den Haag. Dat was niet genoeg. PEC Zwolle en FC Volendam speelden op dezelfde slotdag 0-0, een uitslag waarmee beide clubs boven AZ bleven.
AZ degradeerde naar de Eerste Divisie. De club tekende protest aan, maar dat veranderde niets aan de eindstand. Zeven jaar en vijf dagen na de landstitel was AZ terug op het tweede niveau.
Lange voetbalwinter
De directe terugkeer kwam er niet. In 1988-1989 eindigde AZ als vijfde in de Eerste Divisie. In 1989-1990 zakte de club verder weg naar de twaalfde plaats.
Daarmee sloot het decennium op een heel andere plek dan waar het was begonnen. De club die in 1981 nog de maat van Nederland was, moest opnieuw bouwen aan geloofwaardigheid. De Alkmaarderhout bleef, maar het grote elftal was verdwenen.
De jaren tachtig zijn daarom geen naschrift bij het kampioensjaar. Ze vormen het kantelpunt tussen de gouden jaren en de lange weg terug. Zonder die val is de latere wederopbouw van AZ niet goed te begrijpen.