AZ heeft zich opnieuw gemeld voor Thom van Bergen. De Alkmaarders brachten eerder deze zomer meerdere biedingen uit en waren bereid een bedrag neer te leggen dat kon oplopen tot ongeveer vijf miljoen euro. FC Groningen hield de deur dicht, maar inmiddels lijkt AZ bereid verder naar de Groningse vraagprijs van naar verluidt 7 miljoen toe te bewegen.
Dat roept onder supporters een logische vraag op. Waarom wil AZ zoveel betalen voor een aanvaller die afgelopen seizoen negen keer scoorde?
Wie alleen naar zijn doelpuntentotaal kijkt, zal de belangstelling inderdaad niet direct begrijpen. De onderliggende cijfers laten echter een ander beeld zien. Van Bergen scoort nog te weinig, maar behoort juist tot de betere aanvallers van de Eredivisie als het gaat om het bereiken van kansrijke posities.
Waarschijnlijk niet gehaald als pure spits
Om de interesse van AZ te begrijpen, is eerst zijn beoogde positie belangrijk. Van Bergen speelt bij FC Groningen voornamelijk als centrumspits, maar Voetbal International meldde eerder al dat AZ hem juist als aanvallende middenvelder ziet. Ook in de spelersdatabase van FotMob worden naast centrumspits de posities rechtsbuiten en aanvallende middenvelder genoemd.
Dat betekent waarschijnlijk niet dat AZ in hem een klassieke nummer 10 ziet die het spel naar zich toe trekt en met steekpasses de aanval bedient. Zijn profiel wijst eerder op een lopende aanvallende middenvelder, die vanaf een diepere positie voortdurend richting het strafschopgebied beweegt. Feitelijk zou Van Bergen dan regelmatig als tweede spits spelen, maar vanuit de nummer 10-positie vertrekken.
De cijfers achter negen doelpunten
Van Bergen begon afgelopen seizoen alle 34 competitiewedstrijden van FC Groningen in de basis. In 2.977 speelminuten maakte hij negen doelpunten. Op het eerste gezicht is dat geen productie waarvoor je direct een miljoenenbedrag verwacht.
Zijn expected goals vertellen echter een heel ander verhaal.
Van Bergen verzamelde over het seizoen 17,17 expected goals. Alleen Ayase Ueda en Troy Parrott kwamen volgens FotMob in de Eredivisie tot een hoger totaal. Hij loste 102 schoten, waarvan er 88 binnen het strafschopgebied werden genomen. Daarnaast noteerde hij 209 balcontacten in het vijandelijke zestienmetergebied. De cijfers van de AZ-spelers waarmee hij zich zou moeten meten, staan in ons eigen selectie-overzicht.
Dat zijn opvallende cijfers voor een speler van FC Groningen. Ze laten zien dat Van Bergen uitzonderlijk vaak op de juiste plaats verschijnt. Een strafschop zat er niet bij: hij nam er afgelopen seizoen geen enkele, dus dat totaal komt volledig uit open spel.
Het verschil tussen zijn negen doelpunten en ruim zeventien expected goals toont tegelijkertijd zijn grootste zwakke punt. Van Bergen had op basis van de kwaliteit van zijn kansen ongeveer acht doelpunten meer kunnen scoren.
Niet alleen maar pech
Het zou te gemakkelijk zijn om die onderprestatie volledig aan pech toe te schrijven.
Van zijn 102 schoten gingen er 37 op doel. Zijn expected goals on target, waarbij ook rekening wordt gehouden met de plaatsing van een schot, kwam uit op 12,64. Ook op basis daarvan had hij enkele doelpunten meer moeten maken. Die maatstaf telt alleen schoten die het doel halen, dus het verschil met zijn 17,17 expected goals zegt vooral iets over hoe vaak hij naast schoot.
Zijn rendement is dus een serieus verbeterpunt. Dat ziet ook zijn trainer Dick Lukkien. “Als je kijkt naar waar hij staat op het veld, en de expected goals die daaruit voortkomen, dan is dat gewoon hartstikke goed”, zei hij eind juni in een interview met Voetbal International. “Alleen heeft hij nog te weinig van zijn kansen verzilverd.”
Juist daarin kan de gedachte van AZ zitten. Het vermogen om steeds opnieuw op de juiste plaats te verschijnen, is moeilijk aan te leren. Afrondingstechniek is mogelijk beter trainbaar. AZ koopt in dat geval niet de negen doelpunten die Van Bergen afgelopen seizoen maakte, maar de mogelijkheid dat hij in de toekomst aanzienlijk meer gaat halen uit zijn kansen.
Een speler die voortdurend onderweg is
Van Bergen valt niet alleen op door zijn loopacties richting het doel. Hij is ook een belangrijke speler in het drukzetten van FC Groningen. Voetbal International omschreef hem als een cruciale pion in het drukzetvoetbal van Lukkien.
De cijfers ondersteunen dat beeld. Van Bergen veroverde afgelopen seizoen 37 keer de bal in het aanvallende derde deel van het veld. Hij kwam daarnaast tot 43 tackles, 112 balveroveringen en zeventig defensieve bijdragen. Voor een speler die vrijwel altijd als diepste aanvaller stond opgesteld, zijn dat behoorlijke aantallen.
Als aanvallende middenvelder kan hij namens AZ de controlerende middenvelder van de tegenstander onder druk zetten, aansluiten bij de spits en bij balverlies direct doorjagen. Dat maakt hem meer dan alleen een potentiële doelpuntenmaker. Hij kan ook een belangrijke rol spelen in de manier waarop AZ de tegenstander probeert vast te zetten.
Geen klassieke spelmaker
Er staat wel een duidelijke kanttekening tegenover. Van Bergen creëerde afgelopen seizoen 29 kansen en kwam tot 3,07 expected assists. Zijn passnauwkeurigheid bedroeg 73,7 procent. Dat zijn geen cijfers van een verfijnde spelmaker die voortdurend tussen de linies wordt aangespeeld en van daaruit het tempo bepaalt.
AZ lijkt hem dan ook niet te halen om het vertrek van Sven Mijnans voetballend één op één op te vangen. Mijnans kon zelf scoren, maar speelde ook een belangrijke rol in de opbouw en de laatste pass. Van Bergen moet het veel meer hebben van dynamiek. Hij zoekt de diepte, valt het strafschopgebied aan, zet druk en kan tijdens een wedstrijd van positie wisselen met de spits. In dat opzicht is de term aanvallende middenvelder misschien zelfs enigszins misleidend. Van Bergen is vooral een aanvaller die vanaf het middenveld kan vertrekken.
Waarom het bedrag zo hoog wordt
Behalve zijn spel komen ook de omstandigheden rond de transfer bij de prijs kijken.
Van Bergen is 22 jaar, ligt nog tot medio 2028 vast en speelde ruim 125 wedstrijden voor FC Groningen. Die ervaring is wel jonger dan dat aantal doet vermoeden. In 2023/24 speelde hij met Groningen nog in de Eerste Divisie, waar hij in 36 duels acht keer scoorde, en het seizoen daarvoor kwam hij in de Eredivisie amper aan spelen toe. Als vaste basisspeler op het hoogste niveau heeft hij precies twee seizoenen achter de rug.
Hij kwam in die twee Eredivisie-seizoenen wel in iedere competitiewedstrijd in actie. Deze zomer speelde hij bovendien het EK onder 21 met Jong Oranje, waar hij in drie duels een keer scoorde. FC Groningen heeft daardoor geen financiële of sportieve noodzaak om hem te verkopen.
AZ betaalt dus niet alleen voor zijn huidige niveau. De club betaalt ook voor zijn leeftijd, ervaring, inzetbaarheid, Nederlandse opleiding, multifunctionaliteit en mogelijke restwaarde. Daarbij zoekt AZ een vrij specifiek profiel: een jonge aanvaller die hoog druk kan zetten, veel meters maakt, op meerdere posities kan spelen en structureel in scoringspositie komt. Spelers die al die eigenschappen combineren, zijn niet eenvoudig te vinden.
Interesse verklaard, prijs nog niet
De cijfers maken duidelijk waarom AZ bij Van Bergen uitkomt.
Hij scoorde afgelopen seizoen maar negen keer, maar verzamelde wel ruim zeventien expected goals. Hij schiet veel, raakt vaak de bal in het strafschopgebied, blijft vrijwel altijd fit en levert veel arbeid zonder bal. Als AZ hem als lopende nummer 10 of schaduwspits wil gebruiken, past dat profiel beter dan zijn doelpuntentotaal doet vermoeden.
Tegelijkertijd blijft het een transfer met risico. Van Bergen moet zijn afwerking verbeteren en zal op het middenveld vaker in kleine ruimtes moeten combineren. Zeker tegen tegenstanders die ver terugzakken, zal blijken of hij ook voetballend voldoende kan toevoegen.
AZ lijkt echter niet alleen te kijken naar wat Van Bergen nu is. De club kijkt vooral naar wat hij kan worden wanneer zijn loopvermogen, positiekeuze en intensiteit worden gecombineerd met een hoger rendement.
