Vanaf 23 november is Paul Brandenburg de nieuwe Hoofd Jeugdopleiding bij AZ. De Alkmaarder is sinds 2009 actief bij AZ en verving Aloys Wijnker die naar Amerika vertrok. Wij spraken met hem over zijn plannen met en ideeën over de jeugd.
Ben je verrast dat je HJO bent geworden?
Ik heb het thuis wel eens geroepen. Ik ben vanaf de F-jes trainer geweest bij AFC ’34 en heb daar elk jeugdteam wel getraind. Vervolgens de stap naar AZ gemaakt en ook daar heel veel teams getraind. Daarnaast heb ik ook nog een tijd de AZ voetbalschool gecoördineerd. Ik heb het dus wel eens gekscherend gezegd: als ik ouder ben ligt de functie van hoofd jeugdopleiding me wel. Waarom? Ik heb een aantal kwaliteiten die daarbij goed van pas zouden komen. Maar toen Max (Huiberts, red.) belde was ik verrast. Ik was meteen enthousiast. Ik heb binnen AZ namelijk nooit die ambitie uitgesproken. Max belde op zaterdagavond en maandagochtend om 8 uur had ik het eerste gesprek.
Je had net over je kwaliteiten, wat zijn jouw specifieke kwaliteiten?
Ik ben enorm van de structuur, dat is belangrijk bij deze functie. Ook ben ik goed in het bewaken van een visie en een groep laten geloven in die visie zodat ze ervoor gaan. Daardoor verbetert de samenhang binnen de organisatie. Coachgesprekken voeren is ook iets dat ik goed kan. Ik heb vier jaar PABO gedaan en daar doe je bijna niks anders. Ook is de ervaring die ik heb als trainer van onschatbare waarde. Een oud-prof heeft veel ervaring als prof en die ervaring is cruciaal, maar het vak trainer leer je pas als je voor groepen gaat staan en vlieguren maakt. Je gaat continu op je bek, maar als dat dat gebeurt leer je daar van. Je wordt in het diepe gegooid en maakt zo stappen als trainer. Je leert zowel het omgaan met je eigen spelers als het inspelen op zetten van andere trainers. Eerst was ik alleen maar bezig met m’n eigen team, later leer je het anticiperen. De ervaring die je daarin op doet als trainer is van onschatbare waarde. Ik kan de groep daarin goed begeleiden en ondervragen.
Gaan er dingen veranderen in de jeugdopleiding?
We zijn continu bezig dingen beter te doen dan de dag ervoor. Daarbij kijken we bijvoorbeeld naar wat er gebeurd in andere landen, maar ook hoe de jongens het die in het eerste elftal doorkomen het doen. En vooral hoe we die stap van jeugdspelers naar eerste elftal kunnen verbeteren. Daarbij hebben we enkele focusgebieden, met name mentale weerbaarheid. Sinds een aantal weken zijn we dat aan het implementeren in oefeningen. Waarom geeft de ene tijdens dat soort oefeningen op en de ander niet? Daarin willen we inzicht krijgen, het ligt vaak aan de jongens zelf. Ze zeggen dat ze er alles voor doen maar toch geven sommigen snel op. Tijdens de wedstrijden schakelen we terug naar die oefeningen en vragen: “weet je nog wat daar gebeurde?”. Dat stukje mentale weerbaarheid is bepalend in het hedendaagse voetbal, vooral om de laatste stap te kunnen maken.
Op het gebied van mentale weerbaarheid viel dus nog veel winst te behalen?
Ja zeker, als je bijvoorbeeld kijkt naar Wesley Hoedt. Die was iedere dag bezig met zijn ontwikkeling en is een groot voorbeeld voor onze jeugdspelers. Helaas heeft hij niet veel wedstrijden in het eerste elftal kunnen spelen. Hij was iedere dag bezig zichzelf te overtreffen. Iedere partijvorm wilde hij winnen op de training, tot ruzie en schreeuwen aan toe, maar dat is alleen maar goed. Het gaat er om om iedere dag die stap te maken. Dat heerst bij de opleiding en de staf en daarom kan je het eisen van je spelers. Inzichtelijke weerbaarheid zijn we ook aan het oefenen. Het eerste elftal speelt vaak 4-4-2, soms 4-3-3, maar moet zich ook soms aanpassen aan de tegenstander. Wij hebben binnen AZ jarenlange een vaste speelwijze gehad. Bij een aantal teams zijn we aan het kijken wat er gebeurt als je de hele week in die vaste speelwijze speelt, en op zaterdag plotseling 4-4-2. Omdat je spelers in het diepe gooit gaan ze met creatieve oplossingen komen. Zo is niet langer het spelsysteem, maar de spelintenties leidend. Het is gaaf om te zien dat spelers daardoor veel creatiever worden.
Waarin merk je dat er op dat gebied stappen gemaakt kunnen worden?
We leveren de laatste jaren steeds meer jongens aan nationale ploegen af. Deze jongens doen goed mee, maar absoluut uitblinken doen ze nog net niet. Hoe kan dat terwijl ze wel iedere week tegen top tegenstanders van andere opleidingen wel uitblinken? Wij denken dat dit naast de mentale weerbaarheid komt door brutaliteit en persoonlijkheid. Het spelletje dat ze bij AZ spelen ligt ze enorm maar als ze dan bij de nationale ploeg iets anders moeten doen kan het zwaar vallen. Ze worden beproefd in hun inzichtelijke weerbaarheid. De nationale ploeg kan iets anders van een rechterspits eisen dan bij AZ. Hoe ga je daarmee om? Bij die combinatie van inzichtelijke en mentale weerbaarheid moet de komende jaren bij onze opleiding zeker iets worden toegevoegd om de jongens nog beter af te leveren bij de eerste selectie.
Heb je in je rol van HJO veel contact met het eerste elftal?
Jazeker, de lijntjes zijn kort. De technische staf is vaak op het complex waardoor er continu overleg is. De jeugdtrainers doen analyses voor het eerste elftal en krijgen daar vervolgens feedback op. We zijn als club de volgende stap aan het maken. Met name de korte lijntjes zijn zeer waardevol. Wanneer wij jongens hebben die uitblinken willen we weten hoe ze daar over denken. Welke stappen moeten ze in hun ogen nog maken om de stap naar het eerste elftal te maken? Dat is waardevol en de samenwerking is top. Veel trainers komen hier zelf uit de jeugd of lopen al jaren bij de club rond, de band wordt hierdoor steeds beter als ze allemaal op dezelfde plek trainen.
Welke technische ontwikkelingen kunnen voor de jeugdopleiding in de toekomst van waarde kunnen zijn?
Ik verwacht dat binnen nu en tien jaar ook inzichtelijke handelingen meetbaar gaan worden. Dat hoop ik in ieder geval. Na de winterstop gaan we een pijler doen bij Onder 15 om cognitie te kunnen trainen. De spelers doen een bril op en wanen zich in een stadion waarin spelsituaties zijn gesimuleerd. Met de juiste snelheid en tempo en vervolgens moeten ze daar keuzes in maken. Allemaal met doel om nog intelligentere spelers af te leveren. Dat wordt gedaan in samenwerking met een Israëlische organisatie die ook met de luchtmacht samenwerkt.
