Disclaimer: ondergetekende was nog geen 2 jaar oud toen Marco van Basten Nederland aan het Europees Kampioenschap hielp. Van blinde adoratie van San Marco is dan ook geen sprake, al begrijp ik uiteraard goed welke status hij heeft bij andere voetballiefhebbers. Die status even buiten beschouwing gelaten en puur kijkend naar de feiten, kan ik niet anders concluderen dan dat het een zegen is dat Van Basten bij AZ vertrekt. Face it: hij was een pain in the ass.
Een jaar heeft Van Basten voor AZ gewerkt. Of eigenlijk heeft AZ een jaar voor Van Basten gewerkt. Want de offers die de club voor Van Basten heeft gedaan, zijn groot. De halve organisatie moest worden omgegooid om de voormalige spits überhaupt te laten functioneren. Tuurlijk, het is tragisch dat hij omwille van psychische problemen al in het begin van het seizoen thuis kwam te zitten, maar laten we eerlijk zijn: dat het al zo snel zo ver kwam, duidt op grote onprofessionaliteit van zowel Van Basten als van AZ. Van Basten had hier open kaart over moeten spelen, AZ had zich beter moeten informeren.
Chaos
De gevolgen zijn bekend. Alex Pastoor moest onvoorbereid het hoofdtrainerschap op zich nemen. Je kan van Pastoor zeggen wat je wil (dat hij een grote mond heeft, dat hij uit de hoogte doet), maar hij stond er wel toen Van Basten thuis zat. Hij pakte de handschoen op en trachtte met een jong team de technische staf te herorganiseren. Wat er daarna precies in het stadion gebeurde, is nog steeds onduidelijk. Feit is dat Pastoor vervolgens het veld moest ruimen en Van Basten weer een plekje op de bank kreeg. De publieke verantwoording hierover was zo zwak (Pastoor zou hebben gelekt) dat technisch directeur Earnest Stewart zijn eigen verklaring zelfs weer introk.
In allerijl moest er een nieuwe hoofdtrainer worden gezocht die én voldoende gekwalificeerd is én op een constructieve manier met Van Basten kon samenwerken. John van den Brom werd aangesteld, maar of zijn samenwerking met Van Basten werkelijk zo constructief was, valt te betwijfelen als laatstgenoemde al na driekwart jaar het team verlaat. Ondertussen moest het conflict met Pastoor ook nog worden opgelost en door AZ een financiële schikking worden getroffen.
Instinct
Al met al heeft de komst van Van Basten tot een organisatorische chaos geleid, waarover je net kon zeggen dat die eindelijk was opgelost, ware het niet dat de hoofdrolspeler zelf nu nieuwe onrust veroorzaakt. Dan zou je met goede wil nog kunnen zeggen dat het het allemaal waard was als Van Basten op voetbalgebied een aanzienlijke bijdrage aan AZ heeft geleverd, maar ook wat dat betreft zien we vooral vraagtekens.
Het lijdt geen twijfel dat Van Basten over een ongekend groot voetbaltalent beschikt, maar signalen uit de selectie wijzen erop dat hij niet altijd even goed in staat is om zijn inzichten aan iedereen binnen de technische staf en spelersgroep over te brengen. Gevoelsmens Van Basten vertrouwt meer op instinct dan op feiten en theorieën. Dat is ook een methode, maar laat die nou net diagonaal staan op de haast wetenschappelijke benadering van het voetbal die AZ wil hanteren en waarvoor mede de samenwerking met Billy Beane is opgestart.
Ook in dat opzicht is het onduidelijk wat nu precies de toegevoegde waarde van Van Basten is geweest. Ja maar, zullen adorerende volgelingen van San Marco zeggen, hij was wel een uithangbord voor de club! Gelukkig hebben we dat al: het staat bovenop de hoofdtribune en de rood-witte neon-buizen zie je prachtig oplichten als je vanaf de A9 Alkmaar in rijdt.
