Vol teleurstelling las ik vanmorgen het bericht dat Marco van Basten definitief mijn club zou gaan verlaten. Het zat er natuurlijk aan te komen de laatste dagen, maar toch hield ik nog dat sprankje hoop dat Marco wederom het onverwachtte zou doen. Een beetje zoals hij al zijn gehele loopbaan doet zeg maar. Als speler beslistte hij met zo’n onverwachtte uithaal op fenomenale wijze de eindstrijd van het Europees kampioenschap in Bondsrepubliek Duitsland op 25 juni 1988.
Na een veel te vroeg beëindigde carrière leek er voor de voormalig wereldvoetballer van het jaar geen toekomst meer weggelegd in het profvoetbal. De legende van AC Milan was klaar met het voetbalwereldje en ging lekker golfen. Toch keerde Van Basten onverwacht terug in de voetballerij. In 2002 begon hij aan de cursus Coach Betaald Voetbal, geïnspireerd door zijn vriend John van ’t Schip die rond die periode bij FC Twente werkzaam was. “Ik zag hem daar bezig en besefte dat dat best leuk kon zijn”, zei hij destijds.
Onnavolgbaar
Het was tekenend voor Van Basten, dat eigenzinnige. Nadat hij medio 2003 was geslaagd voor de cursus wilde hij zijn carrière aanvankelijk rustig opbouwen. Via stages bij de A1, Jong Ajax en Ajax 1 leidde hij het daaropvolgende seizoen samen met John van het Schip Jong Ajax. Een succesvolle samenwerking bleek later. Eentje die ook vervolg leek te krijgen, ware het niet dat er na het EK van 2004 een vacature voor het bondscoachschap ontstond bij het Nederlands elftal. Op aanraden van Cruijff nam Henk Kesler contact op met Van Basten, die de uitdaging met Van ’t Schip aan zou gaan.
Na vier jaar KNVB volgde een avontuur bij Ajax, dat ook weer op zijn Van Bastens eindigde. “Ik ben niet goed genoeg” was zijn conclusie destijds en hij trok de deur in Amsterdam achter zich dicht. Na drie jaar werkloos thuis te hebben gezeten belandde hij vervolgens bij SC Heerenveen. Daar diende hij zijn contract wel uit, maar was na twee jaar toe aan een nieuwe uitdaging. AZ werd de nieuwe bestemming.
Dat was voor mij toch een raar gezicht. Een wereldster als Van Basten bij het Friese Heerenveen vond ik al apart, maar nu ging hij mijn club leiden. Aan de andere kant was hij echter één van de vele grote namen die de laatste jaren voor de groep bij AZ hebben gestaan. Of je het nu hebt over Koeman, Van Gaal, Van Hanegem of Advocaat, het zijn allemaal namen die voetballiefhebbers over de hele wereld kennen. Sommige hebben hun strepen verdiend als trainer, anderen hebben de wereld veroverd in hun tijd als actieve voetballer.
Lef
Toch had Van Basten iets speciaals. Hij had wat mysterieus, was moeilijk te doorgronden. Het was een bepaalde stoïcijnse uitstraling alsof het hem allemaal niet interesseerde, of in ieder geval niet kon raken. Dat bleek achteraf een illusie. Al binnen een paar weken gooide Van Basten de handdoek in de ring omdat hij de stress die gepaard gaat met het hoofdtrainerschap niet aankon. Ook had hij het idee dat hij tactisch tekort schoot tijdens wedstrijden. Zoiets was nog nooit vertoond, iemand die zijn zwakheden zo openlijk bloot durft te leggen in een macho cultuur die de voetballerij heet. Ik vond het bewonderenswaardig, zeker ook omdat zo’n legendarisch persoon als Van Basten dat lef had.
Na een tubulente periode werd uiteindelijk John van den Brom aangesteld als nieuwe hoofdtrainer en zou hij samen met Van Basten en Dennis Haar de technische staf gaan vormen. Het bleek een gouden trio te zijn. Niet alleen vanwege de resultaten, maar iedereen straalde plezier uit. Iedereen leek zich op zijn gemak te voelen, zelfs John van den Brom leek totaal geen last te hebben van de aanwezigheid van Van Basten. Dat is toch knap, want ik weet bijna zeker dat Van den Brom in eerste instantie ook zijn bedenkingen moet hebben gehad toen hij hoorde dat de voormalig hoofdtrainer naast hem zou gaan zitten.
De persoonlijkheden leken echter te klikken. Van den Brom is een positieve man die zijn enthousiasme moeiteloos over weet te brengen op zijn team. Van Basten geniet met zijn ervaring in de absolute top natuurlijk een enorm aanzien in de groep. Niet alleen behoorde hij als voetballer tot de besten der aarde, ook als trainer heeft hij ruime ervaring in de top. Dat hij dat niet altijd kan vertalen in een tactisch uitgewerkt plan, of een geniale omzetting tijdens de wedstrijd, wil natuurlijk niet zeggen dat hij niks van voetbal snapt. Aangevuld met het analytische oog van Dennis Haar had AZ een gouden trio in handen.
Verlies
Geheel onverwacht stond de KNVB echter op de stoep een week geleden. Hiddink was opgestapt als bondscoach, Blind doorgeschoven en laatstgenoemde was opzoek naar een assistent. In eerste instantie dacht ik dat Van Basten hier geen oren naar zou hebben. Hij zat hier goed en met alle respect, ik zag hem nu niet zo snel als assistent fungeren van iemand als Danny Blind. Toch werd deze morgen de knoop doorgehakt, Marco van Basten zou AZ gaan verlaten voor een functie bij de nationale bond.
In mijn ogen een groot verlies. Niet alleen verliest de organisatie een prettig persoon, het verliest ook een boegbeeld en uithangbord. Een paar dagen geleden zei Vincent Janssen nog dat hij hoopte dat Van Basten zou blijven. Veel voetballers zien het als een eer om met Van Basten te kunnen werken, zonder daarmee de overige leden van de technische staf iets tekort te willen doen. De aantrekkingskracht die hij heeft op spelers gaat hiermee jammer genoeg verloren. Ook internationaal gezien maakt het natuurlijk ook grote indruk als je iemand als Van Basten in je organisatie hebt.
De samenwerking is echter nu ten einde gekomen. Ik baal er oprecht van, iets dat raar is want ik heb hem zelf nooit zien spelen. Toen hij Nederland naar de Europese titel schoot was ik anderhalf jaar oud. Van die periode weet ik ongeveer net zoveel als van de gemiddelde zaterdagavond, vrijwel niets. Daarnaast heeft hij als trainer eigenlijk nooit iets bovengemiddelds gepresteerd. Ook is het geen clubicoon. En toch doet het me wat. Ik hoop dan ook dat Marco voor zichzelf de goede keuze heeft gemaakt, dat gun ik hem.
Marco bedankt! Het was me een waar genoegen…
