In het stuk van gisteren hebben we besproken hoe Dirk Scheringa zijn beginperiode bij AZ heeft ervaren. Vandaag gaan we het hebben over de lange weg naar de top. Dirk zal onder andere de situatie rond de overstap van Martin van Geel naar Ajax beschrijven. Ook krijgen we meer inzicht in de moeizame relatie met de gemeente Alkmaar en komen we te weten hoe we na het mislopen van de titel in 2007 uiteindelijk toch kampioen zijn geworden. Was het Louis van Gaal die de boel omgooide in aanloop naar het duel tegen PSV in 2008 of was er iets anders aan de hand?
In 2002 maakten achtereenvolgens Martin van Geel en Co Adriaanse hun entree bij de club. Hoe belangrijk is hun aandeel geweest in het fundament van de topclub AZ?
”Ik vind dat hun aandeel heel belangrijk is geweest. We hadden eerst Henk van Stee en Jan Kasper, maar op een gegeven moment functioneerde dat niet meer. Toen heb ik Martin van Geel aangenomen als technisch directeur, en dat is een goede keuze geweest. Martin is een uitstekende technisch directeur die goed structuur aan kan brengen in een club. In die functie moet je administratief goed zijn, strikt zijn in procedures als je kijkt naar kleding en jeugdcontracten, goed met makelaars op kunnen schieten, oog hebben voor transfervrije spelers enzovoorts. Het verkopen van spelers deed ik zelf, maar hij moet wel dingen signaleren. Aankopen van spelers deed ik ook zelf, maar hij moet wel dingen voordragen.
Vervolgens hebben wij gesignaleerd dat de trainer niet functioneerde en hebben wij Co Adriaanse aangenomen. Co is een uitstekende trainer, die bracht er weer een nieuwe dimensie in bij ons. Hij liet de ploeg aanvallend voetballen, had lef, had bluf. Ik heb toen ook Toon Gerbrands aangenomen en toen begonnen langzaamaan de contouren zichtbaar te worden van het nieuwe AZ.”
In 2005 vertrok Van Geel plots naar Ajax en gaf u hem een stadionverbod. Hoe kijkt u daar op terug, en hoe zijn de onderlinge verhoudingen tegenwoordig?
”Ik heb geen verhouding meer met Van Geel. Het is wel bijzonder want Van Geel heeft uitstekend werk verricht, maar op een gegeven moment was ik met vakantie in Spanje. Hij belde mij plots op om 18:00 uur ’s avonds met de mededeling dat hij ontslag nam en de volgende dag zou beginnen bij Ajax. Dat vond ik gezien onze jarenlange intensieve samenwerking toch wel bijzonder om het op die manier aan te kondigen. Wat het extra saillant maakte is dat hij op dat moment ook al in het geheim had onderhandeld over Olaf Lindenbergh en Kenneth Perez, die vermoedelijk ook al een contract hadden ondertekend bij Ajax. Vandaar dat ik op dat moment emotioneel heb gezegd: Wat is dit? Emotioneel gezien geef je op dat moment een stadionverbod, al kan dat natuurlijk helemaal niet, maar ik vond het gedrag van hem ook niet kunnen. We hebben een tijd lang intensief gewerkt, hij wist alles van de club, alle plannen, en vertrok op dat moment naar de grootste concurrent. Normaal gesproken als iemand aankondigt een stap te maken naar de concurrent dan betrek je diegene niet meer bij bepaalde gesprekken, maar hij heeft tot het laatste moment overal bijgezeten bij ons. Vandaar dat ik toen zo gereageerd heb, en ik heb er ook geen spijt van dat ik toen zo heb gehandeld.”
Het nieuwe stadion werd in 2006 opgeleverd, al heeft het proces ontzettend lang geduurd. Hetzelfde was het geval bij de ontwikkeling van het jeugdcomplex. Hoe verklaart u de moeizame verstandhouding tussen AZ en de gemeente Alkmaar?
”Laat ik vooropstellen dat het niet aan AZ ligt. Ik heb vroeger met burgemeester Ronald Bandell altijd uitstekende gesprekken kunnen voeren. Er werd altijd constructief en positief meegedacht, en op een gegeven moment is gezamenlijk bedacht dat de plek waar nu het stadion staat de beste plek is. Hij heeft toen gezegd tegen mij dat we dat linksom of rechtsom mogelijk zouden gaan maken. Vervolgens ben ik zelf vanaf 2002 al met de gemeente in onderhandeling gegaan over het jeugdcomplex. We hebben toen eerst nog de tussenstap gemaakt met ’t Lood. Voor het stadion heb ik vervolgens het hele drama meegemaakt dat we naar Provinciale Staten gingen, en naar de Raad van State in Den Haag moesten om vergunningen te verkrijgen om het te bouwen. Het was iedere keer bijna rond, maar altijd kwam er iets tussen. Dan was het weer mei en begon het zomerreces, waarna de vergaderingen pas weer opgepakt zouden worden in oktober. In het normale bedrijfsleven kunnen zulke dingen natuurlijk niet, maar in de politiek kan dat wel. Op een één of andere manier lukte het dus steeds niet. Het ligt vermoedelijk aan de politieke samenstelling in Alkmaar, en er zit geen daadkrachtig bestuur daar. Bovendien moesten we voor het jeugdcomplex toen ook vijf à zes andere problemen oplossen. Er was een voetbalclub bij betrokken, een tennisvereniging, een rugbyclub, een camping, de grond van de familie Molenaar, er waren bestemmingsplannen, het was gewoon heel ingewikkeld.
Op een gegeven moment had ik hier zo’n 30 hectare grond aangekocht in Spanbroek voor het jeugdcomplex dus dat hadden we achter de hand. Ik heb later echter gezegd: Waarom verhuizen we de hele boel niet naar de Schermer? Dan zitten we een kilometer verder, gaan we met een boer praten, nemen daar een stuk grond en bouwen dan daar het complex op. Dan is het heel dichtbij en hoeft alleen maar het bestemmingsplan veranderd te worden. Maar het werd dus heel ingewikkeld gemaakt, en op een gegeven moment heeft het nu dus tien jaar geduurd. Dus ik begrijp heel goed dat AZ heeft gezegd: Nu zijn we er klaar mee. Je ziet bij Ajax en Feyenoord dat de jeugdopleiding heel belangrijk is, en willen wij ooit weer een topclub worden dan moeten wij een uitstekende jeugdopleiding hebben. Wel vind ik het jammer dat de gemeente niet wat meer heeft meegedacht. De belangen voor de regio zijn er namelijk wel. Zo had je bijvoorbeeld ook het Willem Bleau College dat erbij aangesloten zat, waar nu wellicht banen geschrapt gaan worden. Ook zal het complex van AFC’34 straks gerenoveerd moeten worden, en dat kost de gemeente dus veel meer geld.”
Wat vindt u van het feit dat het nieuwe jeugdcomplex nu naar de Zaanstreek verhuist?
”Vanuit de basis gezien, pragmatisch vind ik het jammer. Ik had het liefst dat AZ en het jeugdcomplex dichtbij elkaar zouden liggen. Je kan dan over en weer lopen, de fysiotherapie, de artsen zitten dan dichtbij elkaar. Dat is allemaal veel praktischer. Maar uiteindelijk is AZ een voetbalonderneming en die moeten ook door. Die krijgen daar nu een uniek complex. Op een gegeven moment moet je van de nood dan maar een deugd maken en doorpakken, die mogelijkheid ligt er nu.”
Op het einde van het seizoen 2006/2007 kreeg AZ het kampioenschap bijna in de schoot geworpen. Hoe groot was de klap van het verlies bij Excelsior, en op welke schaal heeft dat invloed gehad op het beleid in de zomer daarna?
”Dat heeft wel een behoorlijke invloed gehad. We hadden in principe nooit verwacht in die positie te komen, maar op het moment dat het gebeurde nam de druk enorm toe. Ook waren er tientallen mensen die zich er opeens mee gingen bemoeien. De gemeente wilde allemaal protocollen opstellen, er moesten zangers ingehuurd worden, er moesten shirts gedrukt worden met wij zijn landskampioen, en dat terwijl je nog moest spelen. Dus je hebt dan een heel draaiboek met honderd actiepunten die niks met voetbal te maken hebben. Daar hebben we van geleerd en gezegd: Dat gaan we nooit meer doen. Eerst concentreren op het voetbal, kampioen worden, en daarna zien we wel.
De wedstrijd zelf was natuurlijk dramatisch. Je krijgt een vroege rode kaart, waarbij de keeper er wordt uitgestuurd door scheidsrechter Ruud Bossen. Iets dat ik niet terecht vond, dat had ook geel kunnen zijn. Maar dat gebeurt en dan weet je dat het zwaar wordt. Er gebeurde toen wel meer onrechtvaardige dingen. Zo hadden we een week later ook recht op een strafschop in de bekerfinale en die kregen we ook niet.
We hebben echter wel geleerd van die periode en de mindset veranderd. In plaats van we kunnen meedoen om het kampioenschap werd het we gaan kampioen worden. Dat is een omschakeling en die moet je door de hele club doorvoeren. De hele mindset moest daarin anders. We zijn na dat seizoen ook meer gaan investeren in aanstormende talenten.”
Het seizoen 2007/2008 verliep desastreus. Het was zelfs zo erg dat Louis van Gaal vlak voor het einde van het seizoen wilde opstappen. Wat ging er gedurende het seizoen allemaal mis?
”Het was dus niet zo dat Louis van Gaal zelf wilde opstappen. Ik heb toen samen met René Neelissen en Louis van Gaal in de voorzitterskamer gesproken. We hebben het er toen over gehad, wat is wijsheid? Wil je zelf nog wel door? Wil je nog door met deze selectie? Uiteindelijk hebben we toen samen de beslissing genomen dat het wellicht toch beter was om te stoppen. We hebben dat toen medegedeeld aan de aanvoerders Kew Jaliens en Stijn Schaars. Die kwamen toen terug en zeiden: Dit moeten we niet doen, het ligt aan ons. We hebben dit met Van Gaal besproken en zijn toen met het volledige bestuur en de spelers in de bestuurskamer gaan zitten. Dit gebeurde zonder Louis. We hebben toen besproken wat er anders zou moeten en wat er beter zou kunnen. Aan de hand daarvan hebben we besloten door te gaan met Van Gaal.
We hebben toen wat veranderingen doorgevoerd, maar begonnen het nieuwe seizoen weer met twee nederlagen. Ondanks dat we niet slecht speelden ben ik na de nederlaag tegen ADO Den Haag naar de kleedkamer gegaan en heb ik tegen Louis gezegd dat we nu een ander systeem moesten gaan spelen. Dit heb ik nooit eerder gedaan, maar toen ben ik toch wel op mijn strepen gaan staan. Ik wilde het anders hebben. Toen heeft hij de week daarop verschillende nieuwe systemen uitgetest en wonnen we uiteindelijk van PSV en ging het lopen.”
Halverwege het seizoen 2007/2008 wilde u het tij keren. Op 2 januari leek Afonso Alves voor een gigantisch bedrag van naar verluidt 18 miljoen euro de overstap te gaan maken naar AZ. Wat bewoog u ertoe zo diep in de buidel te tasten voor één enkele speler?
”Nou, het bedrag was iets minder. Maar het gaf wel aan dat we enorm ambitieus waren. Achteraf gezien ben ik misschien wel blij dat het niet is doorgegaan gezien alle commotie die was ontstaan. Maar wij wilden de top halen, we wilden Champions League halen, dan heb je namelijk 15 tot 20 miljoen aan extra inkomsten. Hij had zichzelf op die manier dus terug kunnen verdienen. Het was gewaagd en een risico, maar op dat snijvlak zit je als in de top mee wilt doen.”
Zijn er behalve Afonso Alves nog andere opzienbarende transfers geweest die op het laatste moment niet door zijn gegaan?
”We zijn op een gegeven moment met Di Maria bezig geweest. Die was echter nog heel jong toentertijd. Zo zijn er echter wel meer spelers geweest die later bij topclubs zouden spelen. Voorbeelden wil ik echter liever niet noemen.”
In het kampioensjaar vielen uiteindelijk alle stukjes op zijn plaats en werd het, op het oog, grootst mogelijke succes geboekt. Wat waren hierna nog de plannen en ambities van AZ?
”Op dat moment hebben wij tegen elkaar gezegd: Dit is het hoogste doel. Wil je bij de top blijven dan moet je gaan investeren, dat is heel erg moeilijk. Ik heb toen in augustus 2009 met Toon Gerbrands, Marcel Brands en René Neelissen het bekende Monaco-overleg gehad. En in dat Monaco-overleg is vastgelegd dat wij de doelstelling zouden hebben om bij de beste vijf van Nederland te blijven behoren, met als ambitie nummer 1. Voorheen hadden we de doelstelling om bij de beste twee te komen maar dat hadden we iets bijgesteld. Wij hebben toen ook gezegd dat de begroting iets omlaag moest, maar wel zo moest worden dat AZ zichzelf kon bedruipen. We hadden de doelstelling bereikt betreffende het aantal toeschouwers, skyboxen. Dus de bedoeling was dat AZ helemaal selfsupporting zou zijn. Iets dat ook in 1993 mijn streven was. We hebben toen ook gezegd dat we in de vier jaar daarop voor een bepaald budget spelers zouden verkopen, en weer talenten zouden inkopen. In de afgelopen vier jaar is er voor 80 miljoen aan spelers verkocht dus dat is gelukt. Dus alle afspraken die wij toen in dat Monaco-overleg hadden gemaakt zijn uiteindelijk uitgekomen.”
Tot zover het succesverhaal. Morgen gaan we het hebben over de periode na de val van DSB Bank. Hoe heeft Dirk dat ervaren en hoe is de club met zijn oud-voorzitter omgegaan nadien? Ook krijgen we antwoord op de vraag of we hem ooit nog in een actieve rol bij AZ zullen zien…
