AZ kwalificeerde zich vorige week zondag door een overtuigende 1-3 zege bij FC Utrecht opnieuw voor Europees voetbal. Dit was voor de Alkmaarders al de elfde keer in de laatste dertien jaar, een tamelijk unieke prestatie voor een provincieclub als AZ. Natuurlijk, van die dertien jaar stond er in de eerste zeven jaar nog een elftal uit het DSB tijdperk, maar ook in die zes jaar daarna wisten de Alkmaarders liefst vijfmaal deelname aan de Europa League af te dwingen. Zet dat eens even af tegen de prestaties ploegen van een gelijk statuur als SC Heerenveen, FC Groningen en Vitesse en ik denk dat we dan best trots mogen zijn op de club.
Dramatisch begin
Dat het seizoen zo zou eindigen als het deed had niemand in december durven dromen. We stonden twaalde met liefst zeven punten achterstand op een plek die recht zou geven op de play-offs. Het Europese succes aan het begin van het seizoen had zijn weerslag op de resultaten in de competitie. Een thuisnederlaag op de openingsdag tegen Ajax is pijnlijk, maar kan je incalculeren. Schokkender waren de resultaten die volgden. Een gelijkspel op bezoek bij Excelsior en thuis tegen Willem II, gevolgd door een nederlaag in het eigen stadion tegen Roda JC. Als je dan ook nog bedenkt dat we voor eigen publiek hebben verloren van ADO Den Haag en NEC dan kan je toch spreken van een zeer matige eerste helft van het seizoen.
Verzachtende omstandigheden
Ondanks dat een twaalde plek en thuisnederlagen tegen bovenstaande ploegen niet acceptabel waren was er toch sprake van verzachtende omstandigheden. De ploeg van Van den Brom had te maken met een druk programma, iets dat vele spelers nog niet eerder hadden ervaren. Dit laatste kwam door de leegloop van vorig jaar zomer. Liefst zes basisspelers trokken de deur achter zich dicht en werden vervangen door spelers die zichtbaar moesten wennen aan het niveau.
Jop van der Linden was net gedegradeerd met Go Ahead Eagles, Vincent Janssen was gewend aan het niveau van de Jupiler League, Ridgeciano Haps en Sergio Rochet moesten voor het eerst in een reeks wedstrijden aan de bak, Ben Rienstra had de taak een zwalkend team bij de hand te nemen, terwijl Alireza Jahanbakhsh en Mounir El Hamdaoui zochten naar hun fitheid en vorm. Als je dan ook nog in ogenschouw neemt dat deze spelers steeds in een wisselende formatie en samenstelling moesten opereren dan is het logisch dat de ploeg allerminst stabiel was.
Kentering
De eerste daad de leidde tot de ommekeer werd eigenlijk vlak voor de winterstop al verricht toen Ron Vlaar zijn handtekening zette onder een contract in Alkmaar. Vervolgens werd er op het trainingskamp in Spanje hard gewerkt om patronen in te slijpen en toe te werken naar een geolied en herkenbaar AZ. De eerste wedstrijd na de winterstop werd ondanks de rode kaart voor Luckassen gewonnen op bezoek bij Roda JC. Door de rode kaart, en de blessure van Jop van der Linden, kwam nieuweling Stijn Wuytens min of meer per toeval naast Ron Vlaar terecht. Het bleek een gouden greep want het centrale duo speelde een ijzersterke tweede seizoenshelft en nam de ploeg bij de hand in een ongekende zegereeks.
De eerste zeven wedstrijden na de onderbreking werden overtuigend omgezet in een overwinning, waaronder ook galavoorstellingen tegen Feyenoord, FC Groningen en Heracles Almelo. De Alkmaarders waren weer terug en hadden door de ineenstorting van Feyenoord ineens zicht op plek drie. Kansloze nederlagen tegen Ajax en SC Heerenveen zouden echter een streep zetten door die ambities, maar door de bekerwinst van Feyenoord was de uiteindelijke vierde plek voldoende voor directe plaatsing voor de Europa League.
Van den Brom
Een groot aandeel in dit succes schrijf ik toe aan John van den Brom. Zijn CV begin inmiddels toch redelijk indrukwekkend te worden. De trainer wist AGOVV in drie jaar tijd van plek achttien naar plek vijf te leiden in de eerstedivisie. Daarna dwong hij in zijn eerste jaar bij ADO Den Haag Europees voetbal af, iets dat hij bij Vitesse een seizoen daarna nog eens herhaalde. Vervolgens werd hij in zijn eerste jaar bij Anderlecht kampioen. Opzich is dat niet zo apart, dat gebeurt namelijk wel vaker. Volgens Anderlecht-icoon Paul van Himst speelde de ploeg echter ‘het beste voetbal in jaren’. Directeur Herman Van Holsbeeck deed daar zelfs nog een schepje bovenop en sprak van ‘champagnevoetbal’.
Na zijn Belgische avontuur nam hij gaandeweg het seizoen 2014/2015 het stokje in Alkmaar over van Marco van Basten. Ook in dat seizoen maakte AZ een ongekende inhaalrace en werd Feyenoord wel ingehaald, met een knappe derde plek tot gevolg. Nu volgt dus de vierde plek, en dat zijn resultaten waar je mee thuis mag komen. En natuurlijk, ik ben het echt niet eens met elke beslissing van Van den Brom. Zo vind ik het onbegrijpelijk dat hij vast blijft houden aan Rochet op doel. Coutinho is wat mij betreft de beste keeper die AZ heeft. Ook heb ik wel eens mijn vraagtekens gezet bij de vele wisselingen in de ploeg, met name voor de winter. Aan de andere kant heeft hij de resultaten aan zijn zijde en dat is inmiddels geen toeval meer. Van den Brom weet bij al zijn clubs een echt team te creëren, iets dat praktisch overal bovengemiddelde resultaten oplevert.
Uitdaging
Komend jaar zullen de wisselingen waarschijnlijk niet zo groot zijn als dat in 2015 het geval was. Zoals het nu naar uitziet zullen er drie basisspelers noodgedwongen vervangen moeten worden. Markus Henriksen en Mattias Johansson hebben aangegeven toe te zijn aan een stap hogerop, terwijl Vincent Janssen onhoudbaar dreigt te worden. Dat gaat wederom een uitdaging worden want met Janssen en Henriksen lever je 55% van je doelpuntenproductie in. Zorgen maak ik me echter niet. AZ heeft de laatste jaren aangetoond een uitstekend beleid te voeren. De club ontvangt relatief hoge transfersommen en weet deze weer te investeren in aanstormende talenten en directe versterkingen.
Max Huiberts trekt die lijn prima door, al zie ik wel een omslag. In tegenstelling tot Stewart lijkt Huiberts wel wat meer routine toe te voegen aan zijn elftal. El Hamdaoui werd eind oktober al vastgelegd, gevolgd door Vlaar vlak voor de jaarwisseling en Wuytens daarna. Nu is ook Rens van Eijden al toegevoegd aan de selectie voor volgend jaar en wordt de ploeg ook in verband gebracht met Ricardo van Rhijn. Het is een positieve ontwikkeling die ik van harte toejuich. Ik heb maanden geleden al eens in een column aangegeven dat ik geloof in een ervaren as van vier spelers, aangevuld met zeven talenten. Naar mijn mening bevordert dit de stabiliteit en stimuleert het de groei van talenten.
Nieuwe sterren
Ondanks dat Janssen en Henriksen waarschijnlijk de deur in Alkmaar achter zich dicht trekken wanhoop ik niet. Nieuwe sterren dienen zich immers aan. Ridgeciano Haps speelde afgelopen seizoen al fantastisch en was in mijn ogen de beste speler van het seizoen. Hij was namelijk een van de weinige spelers die zijn hoofd boven water hield tijdens de kansloze verliespartijen in Eindhoven en Amsterdam, en gedurende de eerste helft van de halve finale voor de beker. Zijn prestaties waren gedurende het gehele seizoen vrij constant. Op het middenveld toonde Van Overeem zich bovendien een ware strijder die prima kan voetballen. Verder liet Stijn Wuytens direct zien een absolute meerwaarde te zijn.
Daarnaast heb je voorin nog Dabney dos Santos die zich prima ontwikkelt en de laatste maanden bovendien beslissend werd. Aan de andere kant heb ik ook hoge verwachtingen van Alireza Jahanbakhsh. De Iraniër speelde zeker niet slecht in zijn eerste seizoen, hij was bovendien van grote waarde met zijn werklust, maar ik verwacht zeker in aanvallend opzicht nog veel meer van hem. Hij kan dat ook, dat heeft hij bij NEC aangetoond. Hetzelfde geldt voor Ron Vlaar. Zijn kwaliteiten staan buiten kijf en hij was al van essentiële waarde bij de wederopstanding, maar ook van hem heb ik het idee dat hij nog niet op 100% van zijn kunnen zit. Met name in de topduels had ik dat gevoel. Er valt dus wel degelijk nog het een en ander te winnen.
Vertrouwen
Ik heb er zeker vertrouwen in dat we volgend seizoen weer een mooi seizoen tegemoet gaan. De leiding van de club heeft in alle lagen een uitstekende visie en de scouting functioneert naar behoren. Natuurlijk, dingen zullen met vallen en opstaan gaan. Spelers zullen vertrekken en nieuwe speler komen. Dat gaat tijd kosten. AZ heeft echter de laatste jaren aangetoond dat het dit kunstje wel in de vingers heeft. Iets waar ze bij SC Heerenveen, FC Groningen en Vitesse ongetwijfeld met jaloezie naar zullen kijken.
