Nu AZ na jaren van ongekende prestaties in de Eredivisie en Europa eventjes wat modaler presteert is de AZ-supporter direct van de kaart. Niets deugt meer, de trainer moet oprotten en Gerbrands en Stewart dan ook maar meteen, die hebben toch meer op de centjes dan op het sportieve aspect gelet. Het is opvallend dat de AZ-supporter kennelijk zo verwend is geraakt dat de realiteit uit het oog is verloren. Een aardig moment om de discussie aan te wakkeren wat nu eigenlijk de natuurlijke positie van AZ is.
AZ uit Alkmaar (nog geen 100.000 inwoners, redelijk grote maar vrij dunbevolkte regio, felle concurrentie van ajax) is een vrij kleine, onbeduidende club met niet al te veel aanhang die rond 1981 en 2009 opeens tot grote hoogte werd gekatapulteerd dankzij de uitgaven van vermogende supporters Molenaar en Scheringa. Buiten de periode waarin deze geldschieters actief waren heeft AZ grotendeels in de Eerste Divisie gebivakkeerd. Nadat de gebroeders Molenaar AZ verlieten, viel de club in recordtempo terug naar de anonieme Eerste Divisie, waar het pas uit kroop toen Scheringa ten tonele verscheen en zijn investeringen zich begonnen uit te betalen. Toen Scheringa AZ in 2009 moest verlaten werd er nog jaren op zijn erfenis geteerd met de spelers die tot dat moment gehaald waren. Nu al die spelers drie jaar later vertrokken zijn en er spelers van veel mindere kwaliteit voor moesten worden teruggehaald blijkt dat de geschiedenis van de Molenaars zich enigszins herhaalt. De vraag is nu in hoeverre AZ verder terugzakt en op welk niveau de club stabiliseert. Ook qua toeschouwers is dat een interessante vraag. Hoeveel supporters zullen hun seizoenkaart blijven verlengen als we drie keer achter elkaar vrij kleurloos tiende worden, of zelfs nog lager eindigen?
Harde kern
Als gekeken wordt naar de toeschouwersaantallen bij thuiswedstrijden zou AZ met gemiddeld zo’n 16.000 toeschouwers in de middenmoot van de Eredivisie horen te staan. Net onder Groningen en NAC, net boven Vitesse en Roda. Als je echter kijkt naar het percentage fanatieke supporters hiervan, de grootte van de harde kern dus, zul je optimistisch ingesteld moeten zijn om AZ hoger dan de lage middenmoot te plaatsen. Clubs als Groningen, NAC, NEC, Vitesse en zelfs Roda hebben meer fanatieke supporters en van oudsher een grotere harde kern terwijl wij nog niet eens één tribune achter het doel kunnen vullen. Met andere woorden, waar in de genoemde steden een redelijke grote harde kern staat die er altijd zal blijven staan en daarmee de club in slechte tijden van de ondergang kan redden zal dat met het klapperpubliek in de kleine stad Alkmaar mogelijk niet lukken. Qua harde kern is AZ eerder vergelijkbaar met clubs als De Graafschap, Heracles, VVV en Heerenveen, net boven RKC, Excelsior en Sparta. In de Eerste Divisie zitten bovendien nog enkele ‘slapende reuzen’ als Eagles, MVV en Fortuna. Als je het zo bekijkt is iedere plek boven de middenmoot dus al winst, en als het een beetje tegenzit is het ook niet verwonderlijk om als Alkmaarse club tegen degradatie te strijden of zelfs te degraderen. De redding van AZ is tot nu toe het sterke bedrijfsleven in de regio, iets wat bijvoorbeeld in Zuid-Limburg ontbreekt.
Kijk voor de aardigheid ook eens naar deze grafiek. Het is natuurlijk erg lastig in te schatten wat nu eigenlijk de natuurlijke positie van AZ is, aangezien Scheringa sinds 1993 aan het roer heeft gestaan en daarmee de hele moderne geschiedenis van AZ heeft bepaald.
In dit licht bezien deed AZ het de afgelopen jaren dus ongelooflijk goed en zijn de prestaties ver boven het niveau dat normaal gezien verwacht mag worden van een doorsnee provincieclub. Daarom is het ook zo opvallend dat de kennelijk verwende AZ-supporter direct begint te klagen als we een paar keer verliezen en daardoor 11e staan. Toon Gerbrands en de rest van de organisatie heeft het enige gedaan dat gedaan moest worden: schulden saneren en de club weer gezond maken. De rest telt niet, of in ieder geval in mindere mate. Anders zouden we ook in Alkmaar om de paar jaar allerlei acties op touw moeten zetten omdat de clubleiding weer eens al ons geld heeft verbrast, zoals schering en inslag is bij clubs als NAC, RKC, Roda en Fortuna. We mogen blij zijn dat er bij AZ verstandige mensen aan het roer staan, die zich niet gek laten maken als we een paar keer verliezen. Bij AZ is de korte termijn van slechte resultaten of tegenvallende spelers gelukkig ondergeschikt is aan de lange termijn van financieel verantwoord beleid en aanvaardbare sportieve successen op basis van de mogelijkheden.
Supporters moeten er juist nú staan
Het huidige elftal is jong, onervaren en daarmee kwetsbaar. AZ gaat een wisselvallig seizoen tegemoet, waarbij we met een beetje geluk in de subtop eindigen maar met een beetje pech dichtbij de nacompetitie komen. Kleine dingen kunnen het verschil maken in een Eredivisie die steeds meer bestaat uit jonge, onervaren en kwetsbare elftallen. Alles valt of staat met zelfvertrouwen. Ook wij, de supporters, kunnen het verschil maken. Zondag zat het hele stadion in stilte te wachten tot het 3-0 zou worden, maar die tijden zijn voorbij. De belegering van de Venlose muur had best wat aanmoediging kunnen gebruiken. Een kolkend stadion kan helpen om het elftal over het dode punt heen krijgen, een kritische stilte of zelfs gefluit werkt averechts.
De AZ-supporter moet na bijna tien tropenjaren omschakelen naar de nieuwe werkelijkheid van de grijze middenmoot, waarin scoren en winnen – ook thuis – bijzonder zijn. Nadat jarenlang alle thuiswedstrijden werden gewonnen of in ieder geval niet verloren zal het voor de AZ-supporter waarschijnlijk nog wel even wennen zijn om ‘het kleine’ te waarderen. Voor de meeste clubs in de Eredivisie en zeker Eerste Divisie is het realiteit: elke week dramatische wedstrijden tegen zwakke broeders, en die dan nog verliezen ook. We mogen blij zijn bijna tien jaar genoten te mogen hebben van geweldige Europese wedstrijden en zelfs een landskampioenschap, iets waar de meeste supporters in Nederland alleen maar van kunnen dromen. Hopelijk blijven de meeste supporters ook in deze mindere tijden achter AZ staan, en moedigen we AZ de komende jaren juist nóg harder aan dan in de prachtige jaren hiervoor. In deze tijden onderscheiden de supporters zich van de toeschouwers. De komende jaren zullen uitwijzen hoeveel supporters AZ nu eigenlijk echt heeft, en wat daarmee de natuurlijk positie van AZ is.
Blijft de gemiddelde AZ-supporter de club ook in mindere tijden trouw?
